Website liên kết
Tin tức
DUY TRÌ, BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN CÁC LÀNG NGHỀ, NGÀNH NGHỀ TRUYỀN THỐNG
Nằm về phía nam của tỉnh Quảng trị, Hải Lăng luôn tự hào được biết đến bởi là vùng đất vựa lúa chuyên canh nông nghiệp hàng đầu của tỉnh với những cánh đồng lúa màu mỡ, tốt tươi cò bay thẳng cánh. Những cánh đồng lúa mềm mại, trãi dài uốn lượn như được ôm ấp, bồi đắp bởi những con sông Vĩnh định, sông Nhùng, Ô lâu… huyền thoại, hiền hòa. Trãi suốt chiều dài hàng nghìn năm lịch sử. Con người Hải Lăng cần cù, chịu thương, chịu khó như càng thông thuộc sâu hơn mạch nguồn vùng đất của mình để làm chủ, khai thác các tiềm năng, thế mạnh của một vùng đất đai rừng núi, sông biển…để gởi gắm, dâng tặng những sản vật ngọt ngon, đậm đà, tinh tế giúp ích cho đời, như một sự đền bồi thơm thảo cho cái nết ăn, nết ở, cái nét phong vận của con người Hải Lăng trong dặm dài phát triển.

 Cùng với sự đồng lòng, chung sức tập trung các nguồn lực đầu tư duy trì và phát triển các làng nghề, ngành nghề truyền thống. Sau hơn 10 năm triển khai, bức tranh làng nghề và nghề truyền thống ở Hải Lăng đã khởi sắc tràn đầy sức sống, mà minh chứng rõ nhất là mới đây, trong năm 2014 này, Hải Lăng vinh dự được UBND tỉnh Quảng Trị cấp bằng công nhận cho 09 làng nghề và nghề truyền thống đạt tiêu chuẩn. Một trong những số đó có những nghề và làng nghề nức tiếng gần xa như làng rượu Kim Long của xã Hải Quế, nước mắm Mỹ Thủy-Hải An, Nón lá Trà Lộc, Văn Quỹ, Văn Trị hay nghề mứt gừng- Mỹ Chánh, giá đổ- Lam Thủy, bánh ướt Phương Lang…Đánh giá về thành quả duy trì, xây dựng và phát triển làng nghề ở Hải Lăng. Ông Hoàng Đức Dưỡng; Phó Chi cục trưởng Chi cục PTNT Q.Trị cho biết: “Năm 2014, toàn tỉnh có 10 làng nghề và nghề truyền thống được UBND tỉnh cấp bằng công nhận lần này thì Hải Lăng đã có đến 9 làng nghề và nghề truyền thống. Đây là một sự nổ lực lớn của lãnh đạo chính quyền các cấp và bà con nhân dân trong việc duy trì, bảo tồn nghề truyền thống của địa phương”.

Từ Quốc lộ 1A xuôi theo tuyến đường cứu hộ khoảng 12 km ta sẽ đến làng rượu Kim Long huyền thoại. Ngay như trong sách Đại Nam Nhất Thống Chí, quyển thứ 8, mục “Thổ sản” đã có đoạn nhận xét "rượu Kim Long ở xã Hải Quế, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị ngon hơn hết". điều này góp thêm phần trang trọng và mang tiếng thơm về vị trí một thời vang bóng của rượu Kim Long xưa. Nghề nấu rượu Kim Long ở xã Hải Quế xuất hiện từ thời Pháp thuộc. Sau khi khảo sát tìm hiểu rất nhiều nơi, người Pháp đã quyết định chọn làng Kim Long, xã Hải Quế để xây dựng Hãng rượu Xika, kể từ đó rượu Kim Long được thịnh hành, phát triển và nổi tiếng cho đến ngày nay. Lý giải Sự thơm ngon của rượu làng Kim Long, Ông Nguyễn Ồ- một vị cao niên trong làng cho biết:“Rượu Kim Long không có bí quyết truyền nghề gì cả mà chắc là nhờ nguồn nước ngầm đặc biệt kết hợp với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng đất đai riêng có ở làng Kim Long”.Trải qua hơn 300 năm hình thành và phát triển, có những lúc tưởng chừng làng nghề nấu rượu Kim Long sẽ dần mai một. Song, với nỗ lực của chính quyền cùng những người dân làm nghề tâm huyết, nghề nấu rượu Kim Long đã dần lấy lại sức sống và đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong những năm gần đây. Đến nay, làng Kim Long có khoảng 215 hộ tham gia nấu rượu với sản lượng bình quân hàng năm khoảng 400.000 lít, tổng giá trị sản xuất khoảng 8 tỷ đồng, với mức thu nhập bình quân khoảng 650.000-700.000đồng/người/tháng. Đặc biệt, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, các hộ gia đình đã thống nhất quy trình sản xuất chung; giá cả xuất bán rượu cũng được hoạch toán thống nhất đảm bảo nghề nấu rượu có lãi, không phải mạnh ai người ấy bán như trước. Chị Nguyễn Thị Gái, một trong những gia đình có bốn đời nấu rượu có tiếng ở làng Kim Long thì cho hay: “Men được các hộ nấu rượu dùng chủ yếu là men Ba Đồn ở Quảng Bình và men Ba Miền ở Gia Lai, chưa bao giờ sử dụng men rượu từ trung Quốc. Gạo Khang dân, 38 có ở địa phương.Chủng loại rượu cũng đa dạng hơn, Quy trình sản xuất gồm 8 loong gạo nấu chín thành cơm + 25g men trộn đều bỏ vào xô chậu đem ủ thời gian sau đó đổ nước vào nấu lên được thành phẩm 1 chai rum bằng 1,2 lít rượu”. Hiện nay, rượu Kim Long là loại đồ uống được tiêu thụ rộng rãi tại các vùng nông thôn, một phần đã được một số cửa hàng, đại lý trên địa bàn huyện và trong tỉnh thu mua đưa đi tiêu thụ. Những năm trước đây, Công ty TNHH Sikar thu mua chế biến đóng chai với số lượng khá lớn, mang nhãn hiệu Xika Kim Long. Hiện nay, có thêm Công ty TNHH rượu Kim Long mới được thành lập tại địa bàn xã cũng đang thu mua sơ chế đưa đi tiêu thụ ở khắp mọi miền đất nước.

  Một làng nghề mới nổi cũng cần nhắc đến ở Hải Lăng đó là nghề làm chổi đót của Làng Văn Phong xã Hải Chánh, phía Nam của huyện Hải Lăng giáp với tỉnh Thừa Thiên Huế. Sau ngày MiềnNam hoàn toàn giải phóng, việc thu hái đót nguyên liệu ở Văn Phong nói riêng và nhiều nơi khác nói chung trên toàn huyện để phục vụ cho công tác xuất khẩu là chính. Dần dần về sau, để tận dụng nguồn nguyên liệu và nắm bắt được nhu cầu của thị trường, nghề làm chổi đót được hình thành vào khoảng năm 1993. Nếu trước đây toàn làng chỉ có vài chục hộ tham gia, thì đến nay, Văn Phong đã có trên 45 hộ với 160 lao động tham gia vào nghề làm chổi đót; song song với đó, HTX dịch vụ cũng ra đời vừa cung cấp nguyên liệu sản xuất vừa giúp bà con xã viên bao tiêu sản phẩm. Các loại chổi đót ở Văn Phong hiện nay cũng đa dạng hơn về mẫu mã, đáp ứng được nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng, thân thiện với môi trường; trước đây chỉ sản xuất loại chổi đót theo ý tưởng chủ quan của mình thì hiện nay đã sản xuất loại chổi đót theo yêu cầu của khách đặt hàng. Thị trường ngày một mở rộng nên yêu cầu cần có vùng nguyên liệu lớn hơn, chính vì vậy trong năm 2013 huyện Hải Lăng đã hỗ trợ kinh phí cho HTX chổi đót tạo vùng nguyên liệu ngay tại địa phương. Đến nay hơn 2 ha đót đã cho thu hoạch vụ đầu tiên góp phần giúp cho HTX chủ động nguyên liệu cho làng nghề. Theo thống kê, mỗi năm Sản lượng chổi đót do xã viên sản xuất bình quân 140.000 sản phẩm, doanh thu 3 tỷ đồng, thu nhập bình quân 1,8 triệu đồng/xã viên/tháng, sản phẩm làm ra bao nhiêu tiêu thụ hết bấy nhiêu không còn tình trạng tồn đọng như trước đây.

 Một trong những nghề có đông lực lượng với đủ mọi lứa tuổi cùng tham gia và tồn tại khá lâu đời ở vùng quê nông thôn Hải Lăng là Nghề làm nón lá. Trong đó tập trung nhiều nhất vẫn là ở các thôn Trà Lộc xã Hải Xuân và các thôn Văn Quỹ, Văn Trị của xã Hải Tân. Với nguyên liệu chính được lấy từ cây lá nón mọc tự nhiên ở các vùng đồi Ba Lòng, một số ít có ở vùng gò đồi xã Hải Chánh, Hải Sơn được người dân thu hái đem về bán cho các hộ làm nón. Cộng với nguyên liệu phụ là cây tre, mung sẵn có ở địa phương hoặc mua ở các xã ở địa bàn huyện dùng làm vành nón. Sản phẩm nón lá làm ra được tiêu thụ chủ yếu tại các chợ nông thôn trong và ngoài tỉnh. Đây cũng là một nghề đang được huyện Hải Lăng nghiên cứu để đưa vào diện kết hợp giữa làng nghề với du lịch.

Trong ẩm thực dân gian vẫn còn truyền khẩu “Đi chợ Phương Lang ăn sàng bánh ướt, hay như: Bánh ướt Phương Lang, mắm đam Trà Trì”.  Bánh ướt làng Phương Lang của xã Hải Ba đã như món ăn khoái khẩu mà mỗi lần khách phương xa ghé về Hải Lăng phải thưởng thức cho bằng được. Nghề làm bánh ướt không chỉ có ở thôn Phương Lang, tuy nhiên bánh ướt Phương Lang có điểm khác lạ so với nơi khác bởi bàn tay khéo léo của người thợ, sự cần mẫn chịu khó của người dân cùng với những công cụ thô sơ và bí quyết kỹ thuật bao đời truyền lại nên bánh ướt Phương Lang dẻo nhưng không dính, béo nhưng không ớn. Trước đây bánh ướt được làm bằng lò thủ công truyền thống. Sau khi ứng dụng cải tiến kỹ thuật làm bằng máy, làng Phương Lang chỉ còn lại 08 hộ chuyên làm bánh ướt nhưng công suất đã tăng lên bình quân 500kg/hộ/ngày, với 30 lao động thường xuyên và trên 300 hộ (với hàng trăm lao động) tham gia vào việc cung ứng dịch vụ tiêu thụ sản phẩm bánh ướt. Thị trường tiêu thụ không chỉ trong xã và những xã lân cận mà nhiều địa bàn khác trong tỉnh như: thị xã Quảng Trị, huyện Triệu Phong, Thành Phố Đông Hà... sản phẩm bánh ướt Phương Lang đều đã có mặt. 

         Cùng với các làng nghề khác trên địa bàn huyện, nước mắm Mỹ Thuỷ của xã Hải An đã có tên tuổi, thương hiệu trong các làng nghề nước mắm của Việt Nam và tồn tại phát triển cho đến ngày nay. Nước mắm Mỹ Thủy có mùi thơm ngon đặc biệt của cá, biển, đất, trời; có vị đậm đà khó quên, cách xa hàng chục mét đã nhận ra được; Các loại chợp cá thường sử dụng trong sản xuất nước mắm là: chợp cá duội, cá nục, cá trích, cá cơm... nhưng ngon nhất vẫn là chợp cá duội, cá nục. “Cá làm chợp mắm Mỹ thủy phần lớn sử dụng trong sản xuất nước mắm là cá duội, cá nục, cá trích, cá cơm.. đánh bắt được ở vùng biển bãi ngang nên tươi nguyên. Sau khi được  ướp muối hạt lâu năm, nhất là không tẩm ướp các chất phụ gia nên nước mắm có hàm lượng đạm rất cao, chỉ  sử dụng với cơm trắng vẫn ngon như dùng với thức ăn khác”. Chị Phan Thị Nguyên, Chủ nhiệm HTX nước mắm MỹThủy cho biết thêm. Trước năm 2010, làng nghề nước mắm Mỹ Thủy đã có cơ sở Thanh Thủy làm nước mắm đóng chai, để tiếp tục duy trì, phát triển, nâng cao chất lượng nước mắm Mỹ Thủy, được sự quan tâm chỉ đạo của chính quyền địa phương trong việc xây dựng phát triển nghề làm nước mắm, cuối năm 2011 HTX nước mắm Mỹ Thuỷ được thành lập, đây là cơ sở sản xuất trung tâm, là hạt nhân để quy tụ phát triển nghề làm nước mắm trên địa bàn xã Hải An; sau đó vào đầu năm 2012 Ban điều hành làng nghề truyền thống nước mắm Mỹ Thủy được thành lập, tổ chức và duy trì sản xuất tiêu thụ sản phẩm cho đến bây giờ. Với lợi thế của một vùng biển bãi ngang, hải sản đánh bắt ven bờ khá dồi dào nên nguồn nguyên liệu tại chổ cơ bản đáp ứng cho yêu cầu sản xuất. ngoài nguyên liệu tại chổ, HTX linh động liên hệ và nhập nguyên liệu thô (chợp) từ tỉnh Thừa Thiên - Huế để nâng cao sản lượng sản xuất. Bên cạnh đó, Xã viên HTX đã hỗ trợ cho nhau cung ứng sản phẩm,vay mượn nguyên vật liệu khi gặp khó khăn; chia sẻ thông tin về giá cả thị trường, tập huấn đào tạo nâng cao tay nghề trong sản xuất. Hiện tại, làng nghề truyền thống nước mắm Mỹ Thủy vẫn duy trì hơn 150 hộ làm nghề với hơn 65 hộ sản xuất thường xuyên. Sản lượng nước mắm bán ra thị trường trên 600.000 lít/năm, tổng giá trị khoảng 21 tỷ đồng/năm. Thu nhập bình quân khoảng 1,8 triệu đồng/tháng/lao động. Ngoài ra, sản phẩm phụ (bã mắm) trong quá trình sản xuất được tận dụng để phục vụ chăn nuôi.

Ở Thôn Mỹ Chánh của xã Hải Chánh có nghề làm mứt gừng truyền thống duy trì ổn định cho đến bây giờ. Mặc dù chỉ được xem là nghề phụ bởi sản phẩm chỉ phục vụ trong dịp Tết nguyên đán, nên nghềnày chỉ hoạt động trong thời gian ngắn (khoảng tháng 10 đến tháng 12 AL), nhưng trước nhu cầu phải đạt sản lượng lớn để cung cấp cho thị trường. Cứ vào dịp giáp Tết nguyên đán, người làm mứt gừng ởMỹ Chánh hầu như phải làm việc suốt cả ngày đêm; cả làng nghề sống động như ngày hội, già trẻ, giá trai người nào việc đó với tinh thần khẩn trương làm được nhiều sản phẩm nhất để cung cấp cho khách hàng. Nguyên liệu chế biến mứt gừng là gừng củ được mua từ nhiều vùng trong cả nước, như: Lạng Sơn, Hướng Hóa, ĐăkLăk... Sản phẩm mứt gừng làm ra đều được tiêu thụ rộng rãi ra các tỉnh, thành phố... thậm chí còn có mặt ở thị trường Thái Lan. Có thể cảm nhận rằng, bức tranh các nghề và làng nghề truyền thống trong huyện Hải Lăng có đủ những gam màu mang đậm nét văn hóa của từng vùng miền nông thôn, bức tranh ấy càng thêm rực rỡ và thăng hoa khi các nghề và làng nghề đã được UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn. Song, để duy trì và phát triển một cách bền vững các sản phẩm của làng nghề thì cần có nhiều giải pháp đồng bộ và sự quan tâm từ nhiều phía. Ông: Phạm Đình Lợi, Phó chủ tịch UBND huyện Hải Lăng nhấn mạnh thêm: Trước mắt tập trung chỉ đạo phát triển nâng cao chất lượng cho các làng nghề, thành lập các HTX, tiến hành xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu và thị trường đầu ra cho sản phẩm. Huyện cũng đã đặt ra mục tiêu phấn đấu cụ thể đến năm 2015 giá trị sản xuất từ các làng nghề sẽ đạt trên 40 tỷ đồng; giải quyết việc làm, tăng thêm thu nhập cho khoảng 500 lao động; thu nhập của lao động làng nghề đạt từ 35-40 triệu đồng/người/năm…

Ngoài ra, Hải Lăng cũng là một trong những địa phương năng động đi đầu trong việc duy trì, bảo tồn một số nghề truyền thống như nghề làm giá đỗ làng Lam Thủy, Dệt xăm lưới ở vùng biển Thâm Khê của xã Hải Khê, hay như tìm kiếm đầu tư và du nhập một số nghề mới thêu ren ở thôn Văn Quỹ của xã Hải Tân…Đặc biệt, để các nghề, làng nghề và làng nghề truyền thống phát triển ổn định và bền vững. Cùng với việc xúc tiến đầu tư, tìm kiếm thị trường, vào những dịp ngày hội văn hóa truyền thống 19/3 diễn ra thường niên ở huyện. Huyện Hải Lăng kết hợp tổ chức Hội chợ thương mại để các sản phẩm làng nghề và các doanh nghiệp Hải Lăng giới thiệu, quảng bá sản phẩm rộng rãi ra thị trường trong nước. Các nghề truyền thống, làng nghề và làng nghề truyền thống ở Hải Lăng, ngoài việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc còn góp phần tạo thêm việc làm, tạo ra của cải vật chất, góp phần cải thiện đời sống cho người lao động nông thôn, gia tăng sản phẩm hàng hóa, đóng góp đáng kể vào nguồn thu nội địa, tạo sự cân bằng giữa thành thị và nông thôn trong quá trình đô thị hóa. Đặc biệt là trong tiến trình xây dựng NTM thời kỳ CNH, HĐH thì việc duy trì, bảo tồn và phát triển các làng nghề nói chung, các nghề và làng nghề truyền thống nói riêng có ý nghĩa quan trọng, là tiền đề thực hiện có hiệu quả một số tiêu chí trong xây dựng NTM ở mỗi địa phương./.

Nguồn: hailang.quangtri.gov.vn


Các bài viết khác

Bản đồ làng nghề
Thống kê truy cập
  
  
trực tuyến 2
tất cả 32969
Thành viên 0
  
Thăm dò ý kiến
  
Đánh giá của bạn về website này
Rất đẹp
Dễ nhìn
Đạt yêu cầu